Việt Nam nhiều tiến sĩ, trọng danh nên quên hiền tài?

Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, người không có bằng cấp, có tài, có đức thực sự vẫn nên trọng dụng, Việt Nam không làm theo triết lý này.

GS.TSKH Trần Duy Quý, nguyên Viện trưởng Viện Di truyền Nông nghiệp Việt Nam, Tư vấn Chương trình KC-06 của Bộ Khoa học Công nghệ chia sẻ quan điểm với Đất Việt.

Tiến sĩ Việt Nam cũng có 5-7 hạng

PV:- Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thống kê ở Việt Nam đang có hơn 24.000 tiến sĩ. Thế nhưng, theo thống kê Viện thông tin khoa học (ISI), trong 15 năm qua (1996-2011) Việt Nam mới có 13.172 ấn phẩm khoa học công bố trên các tập san quốc tế có bình duyệt, bằng khoảng 1/5 của Thái Lan, 1/6 của Malaysia.

Ông có bất ngờ trước thực trạng trên hay không? Theo ông, vì sao chúng ta có nhiều tiến sĩ mà lại ít công trình công bố như vậy?

GS.TSKH Trần Duy Quý:- Tôi không quá bất ngờ trước những con số trên, theo quan điểm của tôi không nhất thiết cứ phải công bố quốc tế mới là tốt, mà quan trọng công bố trên tạp chí nào, đề tài được công bố là gì.

Bản thân tôi cũng công bố không quá nhiều công trình, nhưng tất cả đều là các công trình có giá trị.

Về cơ bản hiện nay có quá nhiều các đề tài, đến vài chục % không có tính mới, định hướng ứng dụng, trong khi các nước khác yêu cầu trong đề tài nghiên cứu bắt buộc phải có tính mới, có tính ứng dụng.

Tôi đã từng rơi vào hoàn cảnh đi làm nghiên cứu sinh bên Nga, trong quá trình làm luận án bảo vệ vẫn trượt, vì thầy hướng dẫn chỉ dẫn đi theo một hướng phải có cái mới, phát kiến, tôi không nghe, lựa chọn quan điểm khác, sau đó phải làm lại. Nói thế để thấy tư duy của chúng ta không mới.

Theo tôi, trong thời kỳ nở rộ bổ nhiệm các Giám đốc Sở, các trưởng, phó phòng cũng phải có bằng cấp như Việt Nam chúng ta hiện nay, thì số lượng tiến sĩ nhiều mà công bố ít cũng không mấy lạ lẫm.

PV:- Thực tế, những việc rất cần sự tham gia của các tiến sĩ thì lại không có kết quả, cụ thể, như vụ cá chết hàng loạt tại vùng biển khu vực miền Trung từ Quảng Bình đến Thừa Thiên Huế đến nay chưa có kết quả, thậm chí phải mời chuyên gia nước ngoài tìm nguyên nhân.

Thêm vào đó, nhiều vụ việc khác như khi làm giống cây trồng, nhiều tiến sĩ nhưng không hiểu được cấu trúc đặc tính của từng loại để xây dựng chọn tạo giống nên đã đưa ra giống không có tính mới, không có hiệu quả kinh tế. Chúng ta phải nhìn nhận nghịch lý trên ra sao, thưa ông?

GS.TSKH Trần Duy Quý:- Như tôi đã nói ở trên, có những xác định nhiệm vụ tiến sĩ dễ dãi, nhất là trong thời kỳ Giám đốc Sở, lãnh đạo phải có bằng tiến sĩ.

Những người này thường đưa ra các đề tài như xác định cơ cấu mùa vụ, chỉ tầm thạc sĩ mới làm. Bởi vì xác định phạm vi quá hẹp, không mang tính chất ứng dụng lớn, trong khi các đề tài cấp tiến sĩ nước ngoài phải có tính mới, đột phá, giải quyết rất sâu, như phát hiện ra phương pháp mới để đánh giá cá chết hàng loạt ở biển hiện nay.

Họ có phát kiến, tìm cách xác định nhanh, chính xác, đề tài làm được cũng mất vài năm, ít cũng 3 năm, mới giải quyết trọn vẹn được. Trong khi, chúng ta có những tiến sĩ không đọc đến tài liệu, chứ chưa nói gì đến nghiên cứu.

Mà khoa học là phải đào sâu, tôn trọng quy luật khách quan của nó, chỉ có một vài trường hợp cá biệt có những đề tài hay, làm ra được những giống lúa tốt, chúng tôi đã từng làm được giống lúa năng suất 9-10 tấn, nhưng mà chất lượng ngon hơn lúa lai.

Việt Nam có đến 24.000 tiến sĩ

Bây giờ, nhìn chung chất lượng đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam đã bị xuống cấp nhiều, trong khi chất lượng tiến sĩ của các nước vẫn giữ được. Tuy nhiên, một số nước, như Mỹ cũng đã xuất hiện nhiều lò đào tạo để kiếm tiền, nên chuyện đổ xô đi sang nước ngoài nghiên cứu cũng không phải là tốt.

Vì ở đây họ phân tầng, có những trường rất tốt, nhưng cũng có những trường cực kém, tiến sĩ nước ngoài cũng như Việt Nam, cũng có 5-7 hạng.

Nhìn chung công tác đào tạo của chúng ta chưa tốt, việc liên kết đào tạo Thạc sỹ, Tiến sỹ ở cơ sở không đủ điều kiện, không đủ trình độ, đã ảnh hưởng đến chất lượng tiến sĩ của Việt Nam

Để tăng số lượng công bố nước ngoài, theo tôi, bây giờ phải có quy định bắt buộc bảo vệ luận án tiến sĩ phải có công bố trên tạp chí khoa học nước ngoài, viết tóm tắt bằng tiếng anh.

VietBao.vn